Extra blog: Auteursrecht op (aap)selfies?

Door: Xavier Wolfgang

Begin 2011 maakt fotograaf David Slater een reis door het nationale park van het Indonesische eiland Sulawesi, toen een kuifmakak zijn camera stal en een aantal foto’s gemaakt heeft.

Untitled

 

 

 

 

 

 

Fotograaf David Slater met een van de makaken in Sulawesi, Indonesië, linksonder de betreffende ‘copyright notice’.

Dit verhaal, met de bijbehorende foto’s, haalde meerdere Britse kranten, waaronder de Daily Mail en de Telegraph, waar David (vertaald) verklaart: “Eén van hen moet per ongeluk de camera hebben geactiveerd doordat hij erop sloeg […]. Ze waren heel ondeugend aan het springen op mijn apparatuur, en het leek alsof ze al aan het poseren waren voor de camera toen ze de knop indrukten. Het geluid moet zijn aandacht hebben gekregen en hij bleef er op drukken […] Hij moet honderden foto’s genomen hebben toen ik eindelijk mijn camera terugkreeg, maar niet heel veel waren in focus. Dat had hij blijkbaar nog niet uitgewerkt.”.

f6b22598-b387-4667-9198-03d088c9c8f5

 

 

 

 

 

Bron: Volkskrant

Omdat de foto bij het artikel van de Daily Mail voorzien was van een ‘copyright notice’ (© Caters News Agency Ltd.) publiceerde de website Techdirt de foto’s bij een artikel waarin vraagtekens werden geplaatst bij het auteursrecht van Slater (ongeveer zoals hieronder in het artikel dat u nu leest). Vervolgens stuurde Caters namens de fotograaf een verzoek om de foto weg te halen omdat “Ongeacht de vraag wie wel en niet de eigenaar is van het auteursrecht – het 100% duidelijk is dat de eigenaar van het auteursrecht niet [Techdirt] is”. Daarna wendt David zich in 2014 ook nog eens tot The Wikimedia Foundation, de eigenaar van Wikipedia, waar de afbeelding zijns inziens ten onrechte als zijnde ‘publiek domein’ was geplaatst.

In een bizarre wending werd Slater vervolgens namens de aap (!) aangeklaagd door de organisatie People for the Ethical Treatment of Animals (PETA). PETA vorderde een machtiging om de foto namens Naruto, zoals zij de aap noemen, te mogen exploiteren en een verbod daarop voor Slater alsmede afdracht van de door hen gemaakte winst.

Naar aanleiding van dit alles ontstond er vooral op internet meermaals discussie over de vraag of er (auteurs)rechten op dergelijke producties rust, en zo ja, aan wie die dan toebehoren.

Voorop gesteld moet worden dat apen en andere dieren in elk geval geen (auteurs)rechthebbenden kunnen zijn. Het objectief recht erkent alleen personen als drager van rechten en plichten (als rechtssubjecten). Aanvankelijk alleen natuurlijke personen en thans ook rechtspersonen (bijvoorbeeld in Nederland via artikel 2:5 BW). Dieren, daarentegen, worden in de juridische werkelijkheid uitsluitend beschouwd als rechtsobjecten, welke geen bevoegdheden toekomen. Hoewel er door sommigen voor wordt gepleit dieren, of zelfs bomen, in de wet als rechtssubject te gaan erkennen, hebben dieren hier en nu, maar ook vroeger en waar dan ook ter wereld, in juridisch opzicht geen rechten. Dat zal ook zo blijven, zolang deze rechten niet door een wetgever worden verleend.

Dat dat laatste niet is gebeurd was dan ook de reden dat de vordering van PETA tegen Slater c.s. op 28 januari 2016 werd afgewezen op het equivalent van artikel 3:303 BW (‘zonder voldoende belang komt niemand een rechtsvordering toe’). Dit omdat volgens het vonnis: “Naruto is not an “author” within the meaning of the Copyright Act. [PETA] argue that this result is “antithetical” to the “tremendous [public] interest in animal art.” Perhaps. But that is an argument that should be made to Congress and the President, not to me. The issue for me is whether [PETA] have demonstrated that the Copyright Act confers standing upon Naruto. In light of the plain language of the Copyright Act, past judicial interpretations of the Act’s authorship requirement, and guidance from the Copyright Office, they have not.”

In Deel II van dit artikel dat in juli in de Informail zal worden gepubliceerd wordt uiteengezet wie er dan wél (auteurs)rechthebbenden kunnen zijn op (Caters’ dieren)selfies in het bijzonder en andere (soortgelijke) foto’s in het algemeen.

Geraadpleegde bronnen:

http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/howaboutthat/8615859/Monkey-steals-camera-to-snap-himself.html

http://www.dailymail.co.uk/news/article-2011051/Black-macaque-takes-self-portrait-Monkey-borrows-photographers-camera.html

https://www.techdirt.com/articles/20110712/01182015052/monkeys-dont-do-fair-use-news-agency-tells-techdirt-to-remove-photos.shtml

http://www.telegraph.co.uk/technology/news/11015672/Wikipedia-refuses-to-delete-photo-as-monkey-owns-it.html

J.G.J. Rinkes e.a., Van Apeldoorn’s Inleiding tot de studie van het Nederlandse recht, Kluwer, Deventer 2009, p. 92.

D. Boon, Nederlands Dierenrecht (diss. Groningen), Gouda Quint, Arnhem 1983, p. 63, p. 107 e.v. Onjuist is overigens de stelling (M. Lassche, 8 augustus 2014, ‘Het auteursrecht van een aap?’, online publiek: https://ictrecht.nl/ictrecht/het-auteursrecht-van-een-aap/) dat dieren in het Nederlands recht “ nu eenmaal in de categorie roerende zaken” vallen , immers bepaalt artikel 3:2a lid 1 BW sinds 1 januari 2013: “Dieren zijn geen zaken”.

Vonnis online publiek op: http://www.courthousenews.com/2016/01/29/monkey%20selfie.pdf

SViR wordt mogelijk gemaakt door:

  • Brinkhof
  • Van Doorne
  • IViR
  • IE-Forum
  • De Brauw
  • Stibbe
  • DLA
  • Considerati
  • Bird en Bird Coffee Break
  • Simmons Simmons
  • Van Kaam
  • Klos CS